Het is nog maar 33 jaar geleden dat de eerste woningen in Almere werden opgeleverd. Sindsdien is er onophoudelijk gebouwd en is Almere in een verbazingwekkend tempo getransformeerd van een kale vlakte tot de zevende stad van Nederland. Er is letterlijk en figuurlijk ruimte voor de fantasie van architecten, wat geleid heeft tot twee experimentele woonwijkjes 'De Fantasie' en 'De Realiteit', enkele opmerkelijke bepaalde woonwijken, en verscheidene aansprekende gebouwen.

Ook het stadscentrum is architectonisch gezien interessant. Het masterplan van het zogenoemde 'Nieuwe Stadshart' is ontworpen door Rem Koolhaas’ 'Office for Metropolitan Architecture' (OMA) en nader vormgegeven door gerenommeerde architecten. Het zgn. 'gebogen maaiveld' verdeelt het stadscentrum in een onderwereld (vnl. parkeergarages) en een bovenwereld (winkels en appartementen). De Fransman Christian de Portzamparc heeft de fraaie Citadel ontworpen: een complex van 100 bij 100 meter dat in vier kwadranten is verdeeld door twee elkaar kruisende wandelstraten. Boven de parkeerruimte bevinden zich 50 winkels, met daarboven 46 kleurrijke woningen, woontoren Het Kanteel met 6 appartementen en een parklandschap voor de bewoners. Vanaf het terras van restaurant La Place op de bovenste etage van V&D heb je een uniek uitzicht over de Citadel. Aan de rand van de Citadel staat het woonwinkelcomplex De Smaragd van Gigon en Guyer. Om de hoek, aan het Forum, staan megabioscoop Utopolis (Rem Koolhaas/OMA), woontoren The Lakeside, ook wel Blok 5 genaamd, (seARCH bv), en The City (Erna van Sambeek).

Wie iets verder doorloopt in de richting van het Weerwater treft een reeks strak uitziende gebouwen aan die gezamenlijk de Almeerse skyline bepalen. Respectievelijk zie je Schouwburg Almere/De Kunstlinie van het Japanse SANAA, de twee woontorens Side by Side van Frits van Dongen, het duizelingwekkende Blok 16, beter bekend als The Wave, van architect René van Zuuk, en de appartemententoren Silverline van Claus & Kaan.

Op de Esplanade staat Schouwburg Almere/De Kunstlinie van de Japanse architecten Kazuyo Sejima en Ryue Nishisawa, oftewel SANAA. Dit gebouw werd in 2007 officieel geopend door Koningin Beatrix. De minimalistische detaillering en de geheel open of dichte gevels zijn karakteristiek voor de Kunstlinie. Gestileerde eenvoud, transparantie en licht: daar draait het hier om. Uit een eenlaags volume van 100 bij 100 meter steken drie zalen. Deze zalen hebben respectievelijk 1050, 350 en 150 zitplaatsen. Zoals de naam al aangeeft kent dit gebouw twee gebruikers: de Almeerse schouwburg en Kunstencentrum De Kunstlinie, dat cursussen, workshops en excursies aanbiedt op het gebied van muziek, beeldende kunst, theater, literatuur, dans en multimedia. Naast De Kunstlinie staat een L-vormige compositie van twee torens, toepasselijk 'Side by Side' genoemd.

Deze torens, ontworpen door Frits van Dongen/de Architekten Cie., bevatten 144 apartementen. Behalve door hun hoogte vallen de torens op door een abstracte materialisatie van de lichtblauwe gevels in industrieel glas. Het mozaïek van kozijnen maakt van dichterbij de rijkdom aan woningtypen (meer dan 20) zichtbaar. Voor de bewoners zijn in de sokkel van de torens collectieve voorzieningen opgenomen, zoals een wintertuin, sauna en fitnessruimte. Bovendien kan er gezwommen worden in het privé-zwembad (dat je overigens vanaf de buitenkant kan zien liggen), met uitzicht over het Weerwater.

'The Wave' heeft aan de zijde van het Weerwater een spectaculaire golfvormige gevel, bekleed met zilverkleurig geanodiseerde aluminiumplaat. Bij de bouw is gebruikgemaakt van tunnelbekisting; hierbij worden vloer en wand gelijktijdig in beton gestort. Het gebouw telt zeven lagen met voornamelijk appartementen (42 stuks). De architect van 'The Wave', René van Zuuk, heeft ook de naastgelegen witte brug voor fietsers en voetgangers ontworpen.

Naast 'The Wave' staat een andere opmerkelijke appartemententoren: de 'Silverline' van Claus en Kaan Architecten. De bovenkant van deze toren helt over het Weerwater, wat bij menigeen verbazing opwekt. De reden is echter simpel: omdat mensen graag bovenin of onderin een toren wonen zijn de top en voet gemaximaliseerd, terwijl het minst interessante middendeel is geminimaliseerd. Dit gebouw telt 16 verdiepingen, 58 woningen en een parkeergarage. De gevelbekleding van het woongedeelte bestaat uit verticaal geribbeld aluminium, waardoor de toren bij het juiste licht zilverkleurig is.

Pal achter de skyline ligt het Urban Entertainment Centre van de Britse architect William Alsop. Op dit oppervlakte van circa 16.000 m2, gelegen op een door OMA ontworpen parkeergarage, bevinden zich o.a. een kleurrijk winkelcomplex (Mediamarkt), de muziekhal Muzinq, en het Apollo Hotel. Het Schipperplein is een lager gelegen pleintje, grenzend aan de parkeergarage, met een kleine vijver. 's Winters is dit een ijsbaantje waarop iedereen mag schaatsen. Muzinq, een grote zinken blob, is een popcentrum met drie zalen, waarvan er een plaats biedt aan 1200 personen en een andere aan 500 personen. Het Apollo Hotel Almere Centre is in 2008 geopend; het telt vier verdiepingen en 117 kamers. Acht meter boven straatniveau zweeft een 'slaapblok' van circa 4.000 m2 met een fraaie gevel van cederhout. Dit deel wordt ondersteund door kolommen. Een met messing beklede blob vormt de entree tot het hotel.